Жүкті әйелдер мен кішкентай балалары бар аналарға арналған арнайы автобус бағыттарын іске қосу туралы ұсыныс қоғамда кеңінен талқыланды. Алайда қала билігі көлік жүктемесінің артуы және қосымша бағыттарды ұйымдастырудағы қиындықтарды алға тартып, бұл бастаманы қолдамады.
Кішкентай балалары бар әйелдердің қоғамдық көлікте қатынау кезіндегі жайлылығы мәселесі қазақстандықтардың назарын қайтадан аударды. Бұған ел тұрғынының жүкті әйелдер мен сәбиі бар аналарға арналған жеке автобустар ашу туралы ұсынысы себеп болды.
Бастама әлеуметтік желілерде тез тарап, 300 мыңнан астам қаралым жинады. Пайдаланушылардың пікірі екіге бөлінді: біреулері бұл ұсынысты қолдап, кішкентай баламен қоғамдық көлікте жүру кейде үлкен сынаққа айналатынын атап өтті. Ал енді біреулері жеке бағыттар ашудың орнына, қолданыстағы автобустардағы жағдайды жақсарту қажет деп санайды.
Әкімдіктер неліктен бұл бастамаға қарсы шықты?
Ұсыныс Қазақстанның ірі қалаларындағы көлік басқармаларының назарын аударды. Алайда Астана, Алматы және Шымкент қалаларында арнайы автобус бағыттарын енгізу идеясы қолдау таппады.
Елорда әкімдігі қолданыстағы қоғамдық көлік жүйесі жолаушыларды жынысы мен жасына қарамастан, барлығына бірдей қызмет көрсетуге бағытталғанын атап өтті. Сондықтан қазіргі уақытта жеке автобустарды іске қосу мәселесі қарастырылып жатқан жоқ.
Алматы қаласының билігі де осындай ұстанымда. Өз кезегінде Шымкент қаласында бұл бастаманы жүзеге асырудың ықтимал салдарына назар аударылды.
Қалалық жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасының мәліметінше, автобустар санын көбейту көше-жол желісіне түсетін қосымша жүктемені арттырып, кептеліс жағдайын одан әрі қиындатуы мүмкін. Бұған қоса, барлық қажетті аялдаманы жеке бағыттармен қамту да оңайға соқпайды.
Осылайша, бастаманы жүзеге асыруға кедергі келтіретін негізгі себептер ретінде ұйымдастырушылық және инфрақұрылымдық мәселелер аталды.
Мәселе тек автобустарда емес, адамдардың мінез-құлқында да
Бұл бастамаға қатысты талқылау жеке автобус бағыттарын ашу идеясымен ғана шектелмей, қоғамдық көліктің барлық жолаушыға қолжетімді болуы мәселесін де қамтыды.
Өйткені қоғамдық көлікте қолайсыздыққа тек балалы әйелдер ғана тап болмайды. Жүкті әйелдер, қарт адамдар, мүгедектігі бар жолаушылар, сондай-ақ кішкентай балаларымен қала ішінде қатынайтын ер азаматтар да түрлі қиындықтарға кезігеді.
Сарапшылардың пікірінше, жеке автобустар ашу қолданыстағы барлық мәселені бірдей шеше алмайды. Бұл ретте көліктің құрылымы, жолаушылардың міну және түсу жағдайлары, сондай-ақ қоғамдық көліктегі тәртіп мәдениеті маңызды рөл атқарады.
Атап айтқанда, жүкті әйелдерге, балалы ата-аналарға және қарт адамдарға орын беру, яғни жол бойы тік тұрып жүру қиынға соғатын жолаушыларға түсіністік таныту қажет.
Мамандардың айтуынша, қоғамдық көліктегі жайлылық автобустардың техникалық жабдықталуына ғана емес, жолаушылардың бір-біріне деген құрметіне де байланысты.
Неліктен пойыздарда әйелдер вагоны бар, ал автобустарда жоқ?
Бір қызығы, Қазақстанда жолаушыларды белгілі бір санаттарға қарай бөлу тәжірибесі бұрыннан бар. Мәселен, теміржол қатынасында арнайы әйелдер вагондары қарастырылған.
Алайда қалалық автобустардың жұмыс ерекшелігі өзгеше. Олар көп жолаушыға қызмет көрсетеді, қаланың әртүрлі аудандарын байланыстырады және белгіленген бағыттар бойынша тұрақты қатынасты қамтамасыз етуі тиіс.
Әкімдіктердің мәліметінше, қолданыстағы автобустарда жүкті әйелдерге, қарт адамдарға және балалы жолаушыларға арналған арнайы орындар қарастырылған.
Сондықтан билік жеке бағыттар ашудың орнына, халықтың әртүрлі санаттарының қажеттіліктерін ескеретін бірыңғай көлік жүйесін дамытуға басымдық беріп отыр.
Қоғамдық көліктегі сапарларды шын мәнінде не жайлы ете алады?
Балалы әйелдерге арналған арнайы автобустар ашу идеясынан бас тарту кішкентай балалары бар аналардың жайлылығы мәселесі өзектілігін жоғалтты дегенді білдірмейді. Қоғамның бұл бастамаға білдірген реакциясы сәбиі бар ата-аналарды қоғамдық көлікпен тасымалдау жағдайына қатысты сұрақтардың әлі де көп екенін көрсетті.
Мәселені шешудің ықтимал жолдарының қатарында едені төмен автобустар санын көбейту, балалар арбасын орналастыруға ыңғайлы орындар жасау, жолаушылардың көлікке мінуі мен түсуіне қолайлы жағдай қалыптастыру, сондай-ақ басымдық берілген орындардың тиісті мақсатта пайдаланылуын бақылау бар.
Жолаушылардың өз жауапкершілігі де маңызды. Егер адамдар айналасындағылардың қажеттіліктерін ескеруге дайын болмаса, ең заманауи автобустың өзі де толық жайлылықты қамтамасыз ете алмайды.
Әзірге Қазақстанның ірі қалаларында балалы әйелдерге арналған жеке автобустарды іске қосу жоспарланып отырған жоқ. Билік қоғамдық көлікті баршаға ортақ әрі қолжетімді етуді көздейтін бірыңғай жүйені дамыту бағытын ұстанбақ. Дегенмен кішкентай балалары бар ата-аналар үшін қолайлы жағдай жасау мәселесі әлі де назар аударуды қажет етеді.
